gawron-2

       Ruszają kiedy tylko zaczyna się świt. Z nadodrzańskich wysokich drzew, na których nocują, robią swój codzienny nalot na żerowiska w mieście. Lecą wielką, czarną, głośno kraczącą ławą. Setki, a być może, tysiące ptaków. Niektóre osiadają szybko, inne wybierają żerowiska oddalone nawet 40 km od miejsca noclegu. To gawrony.       Są całe czarne z charakterystyczną szarą łysiną przy nasadzie dzioba. Ich pióra mają intensywnie metaliczny połysk. Wielkością (rozpiętość skrzydeł 80-100 cm), głosem i sposobem odżywiania są podobne do wrony, ale to jedyne zbliżone cechy. Więcej je różni.
       W przeciwieństwie do wron prowadzących samotny tryb życia, gawrony żyją stadnie. Są głośne, kłótliwe i zadziorne, a mimo to zimą śpią w wielkich stadach, zaś na wiosnę tworzą wielkie kolonie gniazd – dziesiątki par przygotowują się do lęgów w bezpośrednim sąsiedztwie. W tym czasie niejednokrotnie dochodzi między parami do awantur, bo wzajemnie podbierają sobie patyki czy inne materiały do budowy.
        Na swoje ostoje wybierają skupiska wysokich drzew nad rzekami, w parkach, w pobliżu cmentarzy, wiejskich dróg, na obrzeżach śródpolnych lasków. I nie jest im obojętne na jakich drzewach zakładają gniazda lub nocują. Preferują platany, sosny, dęby, lipy, topole i kasztanowce. W ich koronach zaplatają kuliste gniazda z patyków, w których samice w kwietniu składają 2-5 jaj i wysiadują je ok. 18 dni. Młode opuszczają gniazdo w piątym tygodniu po wykluciu, ale przez jakiś czas jeszcze korzystają z karmienia przez rodziców i wracają „do domu” na nocleg. W odróżnieniu od mniejszych ptaków, gawrony tego samego roku już nie mają kolejnych lęgów.
gawron1

       Odżywiają się larwami owadów, dżdżownicami, chrząszczami, chrabąszczami majowymi, drobnymi kręgowcami – polują na myszy, norniki, chomiki. Pokarmem roślinnym odżywiają się głównie jesienią i w zimie. Ponadto zjadają padlinę oraz wszelkie odpadki miejskie – są stałymi gośćmi trawników, śmietników i wysypisk śmieci. Kiedy w jesieni czy na wiosnę natrafią na skupiska larw owadów w ziemi, potrafią dosłownie przekopać duże połacie trawników, lasków, parków, pastwisk. Łysa skóra wokół dziobów ułatwia im tę pracę.
       Ponieważ charakteryzuje ona ptaki starsze, przez długi czas uważano, że właśnie to przegrzebywanie ziemi jest przyczyną łysienia skóry wokół dzioba. Okazało się jednak, że nie, bo młode ptaki trzymane w niewoli, chociaż nigdy nie miały okazji grzebać w ziemi, po osiągnięciu pierwszego roku życia łysiały wokół dzioba, nabierając tej charakterystycznej cechy dorosłych osobników.
       Część gawronów osiadła u nas na stałe – tak dzieje się z różnymi gatunkami ptaków, ale zdecydowana większość wędruje. W październiku-listopadzie nasze gawrony odlatują na południowy zachód Europy, a do nas przylatują z północy i wschodu kontynentu. W marcu zaczynają się loty w odwrotnym kierunku.
        I jeszcze jedno. Brytyjscy naukowcy, którzy od dłuższego czasu zajmują się badaniem gawronów w niewoli twierdzą, że ptaki te swoją inteligencją w posługiwaniu się narzędziami przy zdobywaniu pokarmu znacznie przewyższają szympansy. Dlaczego zatem nie posługują się narzędziami w czasie codziennego zdobywania pokarmu? Bo mają go pod dostatkiem, więc…  nie muszą.