Nurogęś
Na rozlewisku kolejny wędrowiec. Zatrzymał się tu na dobę. Ten urodziwy ptak to nurogęś – samiec w szacie godowej, którą nosi od grudnia do maja. Głowę ma czarną z zielonym, metalicznym połyskiem, na potylicy wyraźny garb z piór. Szyję i boki białe, pierś i spód białe z delikatnym łososiowym nalotem. Grzbiet czarny z białymi, szerokimi pasami po bokach, ogon popielaty, skrzydła białe z czarno-szarymi krawędziami. Nogi intensywnie czerwone. Dziób wąski, długi, zakończony hakiem – jak dziób ptaków drapieżnych. Nie był sam.
Podróżował w towarzystwie damy, bo ptaki te chociaż wspólnie nie wychowują młodych, tworzą podobno pary monogamiczne i teraz zaczynają przeloty na miejsca lęgowe. Samica jest inaczej upierzona. Głowę i górną część szyi ma ciemnobrązową, brzuch biały, a resztę tułowia i skrzydła szare. Niestety, tak zawzięcie nurkowała, że nie starczyło mi cierpliwości, by ją sfotografować.
Wprawdzie nurogęsi należą do rodziny kaczkowatych, ale w odróżnieniu od kaczek i łabędzi nie przepadają za pokarmem roślinnym. Odżywiają się głównie małymi rybkami. Jedzą też małże i ślimaki. Polowanie ułatwia im ten zakrzywiony dziób i doskonała umiejętność nurkowania. W poszukiwaniu pokarmu najpierw płyną z głową zanurzoną w wodzie i dopiero po wypatrzeniu ofiary nurkują – potrafią bardzo długo przebywać pod wodą. Schodzą nawet do 30 m poniżej lustra wody.
Chociaż blisko spokrewnione z kaczkami, nurogęsi wyglądem i wielkością bardziej przypominają gęsi. Ważą 1,5 – 2 kg, ich długość ciała wynosi 60-80 cm, a rozpiętość skrzydeł ok. 95 cm.
Zamieszkują północną Europę i Azję. W Polsce nie należą do licznych – naliczono zaledwie 1000 par. Zimą przebywają na nie zamarzniętych wodach śródlądowych, częściowo także w morskich zatokach. Na okres lęgowy przenoszą się na nad zasobne w ryby czyste wody płynące lub nad jeziora w pobliżu starodrzewów. Gniazdują bowiem najchętniej wysoko w dziuplach starych drzew, nawet znacznie oddalonych od wody. Także we wnękach skalnych, a nawet w norach. Chętnie korzystają też ze specjalnych budek lęgowych.
W wymoszczonym własnym puchem gnieździe samica składa w kwietniu lub maju od kilku do kilkunastu kremowych jaj (widziano 17 jaj w jednym lęgu) i wysiaduje je przez miesiąc. Pisklęta pozostają w gnieździe przez 48 godzin, a potem wyskakują nawet z kilku metrów, zwykle szczęśliwie, i samodzielnie podążają za matką do wody. Od pierwszego dnia po wyjściu z gniazda potrafią biegać, pływać, nurkować i samodzielnie zdobywać pokarm – na początku zjadają owady wodne, kijanki i skorupiaki, a starsze uczą się polować na ryby.
Zdolność do lotu osiągają po dwóch miesiącach. Do tego czasu pozostają wyłącznie pod czułą opieką matki, która nie tylko je dokarmia, uczy polować, ogrzewa pod skrzydłami, ale też – gdy się zmęczą – wozi na własnym grzbiecie. To niezwykle radosny widok.
Tracz nurogęś Mergus merganser: rząd: blaszkodziobe (Anseriformes), rodzina: kaczkowate (Anatidae), plemię: tracze (Mergini). W Polsce pod ścisłą ochroną.