Mocnym akcentem kończącego się Roku Tadeusza Różewicza była światowa premiera opery Zygmunta Krauzego „Pułapka” wystawiona w grudniu na scenie  Opery Wrocławskiej. Libretto na podstawie sztuki o tym samym tytule – uważanej za najważniejszą w dramaturgicznym dorobku Poety, napisał kompozytor wraz z Grzegorzem Jarzyną. Napisał, dodajmy, na zamówienie władz Wrocławia.

     Utwór choć jednoaktowy, jest trudny, ascetyczny, bardziej mówiony niż śpiewany – z jedną tylko krótką arią. Z interesującą, ale trudną, bo mocno zrytmizowaną, niemal pozbawioną melodii muzyką. Mimo to powstał spektakl niezwykle interesujący i piękny, w którym na słowa uznania zasłużyli wszyscy wykonawcy na czele z odtwórcą głównej roli Łukaszem Rosiakiem, orkiestra pod dyrekcją Tomasza Szredera i chór.
     To wielki triumf Eweliny Pietrowiak, jej prostej ale niezwykle sugestywnej scenografii i znakomitej reżyserii. Uroda tworzonych przez nią scen jest w tym spektaklu źródłem wielu estetycznych satysfakcji i na długo zapada w pamięć.

                                                                                          Fot. M. Grotowski

    Dzisiaj w Akademii Muzycznej we Wrocławiu rozpoczynają się obchody 150 rocznicy śmierci Karola Lipińskiego – patrona uczelni. Kim był Lipiński? No właśnie… Nie istnieje w zbiorowej świadomości Polaków, a przecież ranga jego osiągnięć i rola jaką odgrywał w kulturze europejskiej pierwszej połowy XIX wieku upoważnia do tego, by wymieniać jego nazwisko jednym tchem z nazwiskami Chopina, Moniuszki, Wieniawskiego. Zatem kim był Karol Lipiński?

     Był wirtuozem skrzypiec, kompozytorem, dyrygentem i pedagogiem. Był artystą entuzjastyczne witanym w całej Europie. Był jednocześnie wielkim propagatorem kultury polskiej w czasach, warto podkreślić, kiedy państwa polskiego nie było na mapie politycznej naszego kontynentu. Współczesny mu Niccolo Paganini zapytany o to, kto jest pierwszy skrzypkiem Europy odpowiedział: „Kto jest pierwszym – nie wiem, ale drugim jest na pewno Lipiński”.

     Jednym z wydarzeń „Dni Karola Lipińskiego” będą spotkania z wybitnym skrzypkiem amerykańskim Frankiem Almondem – koncertmistrzem Milwaukee Symphony Orchestra, który gra na skrzypcach Antonio Stradivariego z 1715 roku, będących kiedyś własnością patrona uczelni. Artysta poprowadzi kurs skrzypcowy, wygłosi wykład na temat historii tego instrumentu, a 12 grudnia w Auli Leopoldina Uniwersytetu Wrocławskiego da koncert z Akademicką  Orkiestrą Kameralną.      
    Na zdjęciu od prawej: prorektor Magdalena Blum-Rak, Frank Almond,  pianistka Anna Rutkowska–Schock i rektor uczelni Krystian Kiełb.

                                                                                       Fot. A. Stobiecka-Prokop

     Jednym z najbardziej znaczących listopadowych wydarzeń kulturalnych we Wrocławiu było wystawione przez Operę Wrocławską pod patronatem prezydenta Bronisława Komorowskiego megawidowisko operowe „Kniaź Igor” Aleksandra Borodina.  Przygotowany na ogromnej scenie Hali Stulecia wielki spektakl z wyjątkowo dużą liczbą ludzi, a nawet koni, urzekał przepychem dekoracji i kostiumów, atrakcyjnymi efektami świetlnymi, ujmującą muzyką z wyraźnie brzmiącymi nutami ludowych melodii rosyjskich, pięknymi ariami i porywającymi tańcami połowieckimi.

Anna Lichorowicz i Bogusław Szynalski

     Publiczność dopisała. Sześć przedstawień  (dwa kolejne weekendy: piątek – sobota –niedziela) zgromadziło za każdym razem pełną widownię liczącą 4200 miejsc, a zatem tę wyjątkową operę w krótkim czasie obejrzało łącznie ponad 25 tysięcy osób. Dla wielu z nich był to zapewne pierwszy kontakt ze sztuką operową i właśnie w tym tkwi wielki popularyzatorski sens tego rodzaju przedstawień.
      Tych, którzy zdecydują się na kolejny raz,  już w gmachu opery, czekają nie tylko nowe emocje artystyczne związane z nową sztuką i znacznie pogłębionym brzmieniem muzyki w kameralnym wnętrzu. Wyjdą stamtąd oczarowani również niezwykłym wnętrzem gmachu opery z komfortowo urządzoną widownią, co po spędzeniu kilku godzin na wyjątkowo niewygodnych drewnianych krzesełkach w Hali Stulecia może być wartością samą w sobie.

                                                                                      Fot. Marek Grotowski

Opera Wrocławska
„Kniaź Igor”       
Kierownictwo muzyczne i dyrygent – Ewa Michnik
Reżyseria – Laco Adamik
Scenografia – Barbara Kędzierska
Choreografia – Irina Mazur
W roli głównej Bogusław Szynalski – baryton

     W minioną sobotę we Wrocławiu minister kultury i dziedzictwa narodowego Bogdan Zdrojewski podpisał umowę o dofinansowaniu ze środków Unii Europejskiej rozbudowy Opery Wrocławskiej. Inwestycja przewiduje postawienie, z tyłu istniejącego gmachu, nowego obiektu, który pomieści sale prób, garderoby, magazyny rekwizytów i dekoracji, parking podziemny, a także nakrytą szklanym dachem Scenę Letnią  z wielką, mieszczącą 1500 miejsc widownią.

     Nowoczesna elewacja budynku ma przypominać klawisze fortepianu i w ten sposób nawiązywać stylistycznie do bryły budowanego obok Narodowego Forum Muzyki. Projekt rozbudowy powstał w zespole projektowym „Manufaktura1” kierowanym przez dr. Bogusława Wowrzeczko. Realizacja przedsięwzięcia ma trwać dwa lata i musi być rozliczona do 2014 roku. Całość będzie kosztować 103 mln 435 tys. zł z czego 50 mln zł to dotacja unijna, a resztę pokryje Urząd Marszałkowski.

     Stary cmentarz żydowski we Wrocławiu to jeden z najciekawszych, najbardziej urokliwych zakątków stolicy Dolnego Śląska. Założony w 1856 roku stał się miejscem pochówku nie tylko żydowskich mieszkańców miasta, ale także Żydów z całego świata. W XIX wieku Breslau (dzisiejszy Wrocław) był bowiem licznie odwiedzanym miastem europejskim, a ponadto – dzięki działającej tu słynnej w Europie szkole rabinackiej – znaczącym ośrodkiem żydowskim. Ci, których śmierć zaskoczyła tutaj, pozostali tu na zawsze.

     Stąd na cmentarzu nagrobki osób z  całego Dolnego Śląska, z Warszawy, Tarnowskich Gór, Frankfurtu, Bon, Gdańska, Hamburga, z Rosji czy Stanów Zjednoczonych. Są wśród nich ludzie niezwykle zasłużeni dla nauki, kultury, gospodarki i historii.
     Okres świetności tej nekropolii skończył się w latach 30-tych ubiegłego wieku wraz z eskalacją antyżydowskiej polityki administracji hitlerowskiej, a w 1942 roku, po 86 latach istnienia, zakazano tam pochówków. Cmentarz zamknięto. Zniszczony w czasie walk o Wrocław pod koniec II wojny światowej, niszczał nadal aż do 1975 roku, kiedy został wpisany do rejestru zabytków miasta.
     Od tego czasu, dzięki prowadzonym pracom konserwatorskim odzyskuje  powoli swoje historyczne walory. W 1988 roku udostępniono go do zwiedzania jako Muzeum Architektury Cmentarnej, które od 2000 roku włączono do Muzeum Miejskiego Wrocławia.

     Dzisiaj wrocławski stary cmentarz żydowski to okolony bujną zielenią niepowtarzalny zespół rzeźb i budowli nagrobnych, często niezwykłych, egzotycznych kaplic grobowych, pomników i płyt nagrobnych oraz elementów małej architektury.

     Na wieczny odpoczynek pochowani są tam m.in. Heinrich Graetz – autor m.in. pierwszej syntetycznej historii Żydów od czasów biblijnych do X IX w., Ferdinand Lassalle – teoretyk socjalizmu, twórca pierwszej partii robotniczej w Niemczech, Julius Ferdinand Cohn – botanik, badacz bakterii, Herman Cohn – profesor okulistyki, propagator szkolnej higieny oczu, Leopold Auerbach – lekarz, profesor biologii i histologii, odkrywca systemu nazwanego „nervenplexus Auerbacha”, Salomon Wilhelm Freund – przewodniczący Śląskiej Izby Adwokackiej, Markus Friedenthal – pisarz hebrajski, Jacob Guttman – profesor filozofii, przewodniczący Związku Rabinów w Niemczech, autor wielu publikacji z zakresu historii żydowskiej i filozofii religii, Friederike Kempner – pisarka, poetka zwana „śląskim łabędziem”, Moritz Abraham Levy – profesor historii, autor  wznawianej 14 razy książki „Historia żydowskich monet, a Historia biblijna”, Clara Sachs – malarka, impresjonistka, aktywna animatorka życia miejscowej elity kulturalnej, Eduard Sachs – propagator i założyciel wielu instytucji dobroczynnych, David Samosz – poeta, tłumacz książek dla młodzieży na język hebrajski, Julius Schottlander – fundator Parku Południowego we Wrocławiu, Lobel Seegal – rzeźbiarz, Auguste i Siegfried Stein – rodzice wybitnej intelektualistki Edyty Stein – od 1998 roku znanej jako święta siostra Teresa Benedykta od Krzyża, Heinrich Toeplitz – obywatel miasta Warszawy, założyciel Banku Handlowego w Warszawie, Warszawskiego Towarzystwa Fabryk Cukru, a także Towarzystwa Wsparcia Podupadłych Artystów. Przyjaciel i mecenas Stanisława Moniuszki.         
     Nawet w Dzień Zaduszny na grobach nie widzi się tam kwiatów, rzadko też palą się świece. Zamiast nich wspólcześni Żydzi pozostawiają na grobach niewielkie kamienie. One są ich symbolem pamięci

     W uniwersyteckim Ogrodzie Botanicznym we Wrocławiu odbył się wczoraj Ósmy Dolnośląski Festiwal Dyni. Głównym punktem festiwalu był konkurs na największą dynię. Zgłoszono osiem okazów. Rekord wprawdzie nie padł, ale zwycięska dynia „Naśka”, wyhodowana przez Barbarę i Jana Styrów była imponująca, ważyła 451,5 kg.

     Jej główna rywalka – „Lena” należąca do Antoniego Zabręckiego była ponad połowę lżejsza, ważyła 215 kg.
     Mimo niezbyt łaskawej pogody publiczność dopisała. Na znacznej przestrzeni ogrodu, wśród stałych, zielonych eksponatów ogrodu poustawiane były liczne kompozycje z dyń – głównie sceny bajowe, smoki i inne niezwykłe zwierzęta.

     Obok nich stoiska z różnościami. Można było kupić nie tylko dynie i ozdoby z dyń, atrakcyjne rośliny wieloletnie, ale także wiele regionalnych, ekologicznych artykułów spożywczych – miody, sery, łakocie, chleby i pieczywo słodkie, potrawy z dyni, wędliny, napoje oraz różnego rodzaju pamiątki. Nie brakowało stoisk gastronomicznych.

     Wśród wystawców przeprowadzono także konkurs na najdziwniejszą dynię. Pierwsze miejsce przyznano pani Jolancie Choińskiej z Dolnobrzeskiego Ośrodka Kultury, która pokazała dynie zdobione metodą carvingu – wywodzącej się z Tajlandii sztuki zdobienia owoców i warzyw.

    Wygraliśmy te rywalizację. To zaszczyt, ale i wyzwanie.  Miasto stanęło przed kolejną szansą zmian na lepsze, bowiem tytuł może przynieść znaczne korzyści nie tylko kulturalne. Także  społeczne i gospodarcze. Jest nadzieja na przywrócenie blasku zdekapitalizowanej architekturze, na odzyskanie piękna ciągle zdegradowanych fragmentów miasta i jest pomysł na zaangażowanie w życie kulturalne środowisk, które w nim teraz nie uczestniczą. To się musi udać, bo tytuł zobowiązuje.

     Mój Wrocław. U progu Wielkiego Tygodnia w Operze Wrocławskiej odbyła się premiera Parsifala -  ostatniego dzieła Richarda Wagnera. Dzieła wybitnego, owianego legendą, wyjątkowego, będącego zwieńczeniem artystycznego dorobku kompozytora. Dzieła uznanego za jedną z najwybitniejszych oper wszechczasów. Termin premiery nieprzypadkowy – Parsifal to przecież uroczyste misterium sceniczne. To sztuka o walce dobra ze złem, o grzechu i odkupieniu, oparta na jednej z najpiękniejszych legend średniowiecznych na temat św. Graala i rycerzy króla Artura, do której Wagner wplótł wątki zaczerpnięte z liturgii Wielkiego Tygodnia.

     Nie wdając się w szczegółowe oceny trzeba rekomendować ten czterogodzinny spektakl jako niezwykłe wydarzenie muzyczne pełne przepięknych brzmień, wewnętrznego spokoju, harmonii i czarodziejskiej siły.
     Tę pierwszą w historii powojennego Wrocławia, a trzecią w ogóle w Polsce  premierę Parsifala w znacznej mierze zrealizowali twórcy zagraniczni. Dyrygował i kierownictwo muzyczne sprawował Austriak Walter E. Gugerbauer. Reżyserował Szwajcar Georg Rootering. Autorem interesującej scenografii był Niemiec Lukas Noll. W roli tytułowej wystąpił jego rodak Michael Baba – tenor. Rycerza Gurnemanza  kreował Fin Jahann Tili – bas. Pozostałe cztery role w pierwszoplanowej obsadzie powierzono artystom wrocławskim: Amfortas – Bogusław Szynalski, Titurel – Janusz Zawadzki, Klingsor  – Zbigniew Kryczka i Kundra – Elżbieta Kaczmarzyk-Janczak.

                                                                                                  Fot. M. Grotowski

Mój Wrocław. W Muzeum Etnograficznym dziś tradycyjny, wielkanocny jarmark. Pisanki, palmy, kwiaty z kolorowej bibuły, trochę okazjonalnej ceramiki. Niestety, coraz mniej tych inspirowanych tradycją ludową, coraz więcej zdobionych współcześnie. Nowością od kilku lat są pisanki na wydmuszkach jaj strusich. Niezwykłą propozycją były ażurowe, więc puste w środku, lepione z gliny i wypalane, bardzo lekkie pisanki ceramiczne – zdjęcie ostatnie. Proszę zwrócić uwagę na bogactwo wzorów.

Wzorem największych europejskich miast od kilku lat Wrocław też ma swój Jarmark Bożonarodzeniowy. Handel odbywa się w kilkudziesięciu drewnianych domkach – sklepikach rozlokowanych pod Ratuszem i tradycyjnie wzdłuż ulicy Świdnickiej. Świąteczno-bajkowy nastrój jarmarku tworzą  kuszące gorącymi napojami „Domek pod Krasnalem” z gotowymi do przejażdżki saniami św. Mikołaja, ośmiometrowy drewniany wiatrak z figurami poruszającymi się w trzech poziomach, a także krasnale- latarnicy.

Dzieci wabi magiczny świat bajek „Bajowy lasek”. W nim atrakcją są i kolorowe karuzele, i domki znanych bajek. Tam za wielkimi szybami odbywają teatrzyki kukiełkowe. Można obejrzeć Królową Śniegu, Calineczkę, Jasia  i Małgosię, Czerwonego Kapturka, Śpiącą Królewnę, Kopciuszka.

Handluje się, jak to na jarmarku, wszystkim, ale przeważają ozdoby i upominki świąteczne oraz tradycyjne wyroby spożywcze, w tym pieczywo, miody, miody pitne, przyprawy, wędliny– w tym roku także z Litwy i Łotwy. Zwiedzających kuszą stoiska gastronomiczne oferujące tradycyjne wigilijne potrawy, grillowane kiełbaski i mięsa  oraz gorące napoje: grzańce, grzane piwo, herbaty smakowe. Po raz pierwszy w tym roku pojawiły się też stoiska z gorącymi kasztanami.