W minioną sobotę w południe we Wrocławiu było ok. -4 st.C, i słoneczna pogoda. Góral, kierowca autokaru, który przywiózł dzieci z zimowych wakacji u podnóża Tatr, wysiadł na parking, przeciągnął się, rozejrzał i stwierdził: widze, tu mocie lato.

     Inna ta zima u nich i u nas. Tam blisko metrowe sople i śniegu po pas, u nas bezśnieżnie, na gałązkach krzewów i drzew błyszczące w słońcu lodowe cekiny, a w ogrodach szykujące się do kwitnienia przebiśniegi i wciąż w dobrej kondycji ozdobne kapusty. Do zeszłego tygodnia niewielkie minusowe temperatury nikomu nie przeszkadzały. Wręcz prowokowały do żartów o lecie tej zimy. Roboty drogowe w mieście szły pełną parą, na budowach było podobnie.

     Jednak w tym tygodniu skończyło się lato, skończyły się żarty. Wprawdzie pogoda jest nadal piękna, słoneczna, ale i do nas przyszły tęgie mrozy. Dzisiaj rano –18 st. C. Przyznam, dla mnie taka zima może być co roku, bo śnieg w mieście to zawsze więcej kłopotu niż radości. Tylko jak te bezśnieżne, mroźne dni zniosą rośliny? Większość krzewów liściastych ma już mocno nabrzmiałe pąki. Co się stanie z oziminami, którym brakuje śniegowego okrycia.

     Te przebiśniegi przysłał Bohdan z nowojorskiego parku. Tam po dwóch mroźnych zimach teraz wyjątkowo ciepło, ludzie biegają po parkowych alejkach w krótkich spodniach i koszulkach z krótkimi rękawami. W Niemczech, w ogrodzie Krystyny całkiem spore tulipany. We Wrocławiu w wielu ogrodach rozkwitają pierwiosnki, u  Bogdy zakwitł przebiśnieg, wyszły hiacynty i żonkile, kwitnie parkowa róża. Zakwitła czy nadal kwitnie – pyta właścicielka.

       Nadal kwitnie, bo w sprzyjających warunkach róże nie przerywają wegetacji. U mnie posadzona jesienią róża wielkokwiatowa obsypała się cała listkami. Innym wyraźnie nabrzmiały pąki, a tymczasem zapowiadają ochłodzenie.  

     Początek stycznia. Kwitnący o tej porze ciemiernik ludzi ogrodów nie dziwi, ale szykujące się do kwitnienia przebiśniegi, ale inne typowe dla przedwiośnia zachowania roślin? Co to za zima? Podobno amerykańscy meteorolodzy twierdzą, że reszta stycznia i  luty będą u nas takie jak dotąd, w marcu i kwietniu ma być  słoneczna wiosna, w maju ciepłe lato, a dopiero czerwiec wróci do normy. Możliwe? Zobaczymy.

Przebiśniegi zaczynają pokazywać pąki

Wiciokrzew rozwinął liscie

Z daleka błyszczą pąki hortensji pnącej

Wśród suchych liści powojnika duże zielone pąki

Wyraźnie “ruszyły” pąki borówki amerykańskiej

     W komentarzach o pogodzie dominuje zdziwienie wciąż dodatnimi temperaturami. Czy należy się dziwić? Jest wprawdzie inaczej niż w latach minionych, ale przecież to ciągle jeszcze jesień. Nocne przymrozki, oszronione rano rośliny, zmarznięta ziemia, a potem słoneczny dzień z dodatnią temperaturą i wszystko wraca do normy. Takie przymiarki do zbliżającej się zimy. Z długoterminowych prognoz można jednak wnosić, że jej początek będzie raczej przedłużeniem końca jesieni. Pamiętam takie lata, kiedy zima przychodziła dopiero na Nowy Rok, lecz w tym roku w nas Barbara była o wodzie, więc może jednak święta będą urokliwie białe?

     W niedzielę słoneczna pogoda zachęcała do spacerów. Wykorzystałem ją do pracy w ogrodzie. Spędziłem tam kilka godzin głównie na porządkowaniu liści. Mam ich co roku sporo, bo oprócz liści z własnych drzew ogród zasypują liście z sąsiadujących drzew parkowych. W odróżnieniu od większości sąsiadów nie wyrzucam ich za siatkę do parku, a tym bardziej nie palę. Zbieram, wrzucam do kompostownika i każdą 30-cm. warstwę przesypuję mocznikiem, który zdecydowanie przyspiesza rozkład liści. W jesieni, zanim spadną nowe liście, mam już bardzo wartościowy kompost.

     Już od listopada wisi w nim słonina (musi być świeża, nie solona, nie wędzona), a kiedy spadnie śnieg dosypuję mieszankę ziaren zbóż ze słonecznikiem lub tylko ziarna słonecznika, bo one są najchętniej zjadane. Większym ptakom nabijam jabłka na gałązki drzew – mogą być gnijące, ptaki takie lubią.
      Przy okazji proszę zwrócić uwagę na widoczny na zdjęciu jałowiec kolumnowy. Oczywiście większość z Państwa zapewne wie dlaczego jest obwiązany. Tym, którzy nie wiedzą doradzam, żeby tak właśnie zabezpieczyli wszystkie te krzewy, które pod ciężarem mokrego śniegu mogą się bezpowrotnie odkształcić.

     Wczoraj popularna Barburka. Spadł pierwszy od dłuższego czasu deszcz. Barburka po wodzie, Boże Narodzenie po lodzie – zapewnia popularne przysłowie. Może rzeczywiście się sprawdzi i święta będą białe?

      Zanim jeszcze zaczęło padać poszedłem, jak co roku, do ogrodu po gałązki wiśni. Ścinam je w dzień imienin Barbary, wsadzam do wazonu z wodą i czekam do świąt. Z całą pewnością w wigilię zakwitną. Taka dodatkowa mała radość w ten dzień.
     Pobyt w ogrodzie wykorzystałem też do tego, co trzeba zrobić na koniec listopada, kiedy już prawie wszystkie liście opadną z drzew – wyczyściłem rynny w altanie. A ponieważ na najbliższy tydzień synoptycy przewidują opady i brak mrozu, wyjąłem schowaną już beczkę na deszczówkę. Może uzbiera się wody do podlania rododendronów przed zimą.
     Dzisiaj sprawdzałem. Niestety, nazbierało się „tyle co kot napłakał” –zaledwie pół wiadra, ale tydzień dopiero się zaczął. W drodze powrotnej nagle zawiało, rozjaśniło się, krótko zacięło zlodowaciałym deszczem i rozbłysła piękna tęcza zakreślając połowę koła na niebie. Niestety nie miałem ze sobą odpowiedniego obiektywu.

     „Należy także zabezpieczyć korę drzew przed uszkodzeniami przez gryzonie i zające. Ochronę stanowić mogą min. plastykowe koszulki zakładane na pnie cienkich drzewek. Możemy też rozsypać zatrute ziarno, które koniecznie umieśćmy w specjalnych rurkach lub płytkich zagłębieniach aby nie stało się łupem ptaków.”
     Otóż uważam, że jest to rada z piekła rodem. W domu, w zamkniętych pomieszczeniach, nie ma sposobu, trzeba truć. Ale w zimie w ogrodach? Wiadomo, że o tej porze roku są one licznie odwiedzane nie tylko przez małe ptaki, ale  także przez żywiące się m.in. padliną wrony i przylatujące do nas na zimę gawrony. Przed nimi trudno coś ukryć, więc  na pewno prędzej czy później znajdą te „specjalne rurki” a szczególnie „płytkie zagłębienia”. Albo znajdą zatrute gryzonie i  nimi się zatrują. Albo znajdą je wygłodniałe koty ogrodowe  i spotka je ten sam los.
     Nie słuchajcie takich rad. Sztuka uprawiania ogrodu polega m.in. na zachowaniu w nim równowagi biologicznej z rozsądnie wyznaczoną granicą tolerancji również wobec bytujących tam szkodników.  
     I jeszcze jedno. Czy zające, których w naturalnym środowisku mamy coraz mniej, zdaniem „Poradnika” też mamy truć?

     Pewnie są regiony, w których pada. U nas deszczu nie było co najmniej od miesiąca i w zapowiedziach na najbliższy tydzień też go nie ma. Wprawdzie wierzchnią warstwę gleby nasącza zwiększona o tej porze wilgoć w powietrzu, ale dla różaneczników to za mało. Trzeba je podlać. Przed nadejściem zimy ziemia wokół nich musi być solidnie nasiąknięta. To przeciwdziała usychaniu tych roślin w czasie długotrwałych mrozów. Przy okazji warto sprawdzić beczki na deszczówkę. Trzeba już je opróżnić i zamknąć albo odwrócić do góry dnem.

Ozłocone korony drzew oraz złote kobierce suchych, szeleszczących liści – nieodłączne atrybuty złotej polskiej jesieni trzeba już zapisać do historii. Wydaje się, że wyjątkowo długa w tym roku, ciepła jesień odeszła bezpowrotnie.

     Zaczęły się pierwsze nocne przymrozki, ale prognozy długoterminowe nie zapowiadają jeszcze przez co najmniej dwa tygodnie jakiegoś istotnego ochłodzenia. Ciągle w dzień temperatury dodatnie, krzewy róż i hortensji nadal mają liście, tymczasem wiele osób – pamiętając zapewne szkody po ostatniej zimie – już teraz okryło te rośliny na zimę. Moim zdaniem za wcześnie.
     Pół biedy jeśli jest to przewiewne okrycie z agrowłókniny. Znacznie gorzej, gdy krzewy z wilgotnymi liśćmi opakowane zostały w pudła tekturowe lub worki foliowe np. po ziemi ogrodniczej. Zanim przyjdą tęgie mrozy, pod takim okryciem mogą się rozwijać procesy gnilne i chorobowe, które niekorzystnie wpłyną na kondycję roślin w przyszłym roku. Dlatego z okrywaniem nie trzeba się zbytnio śpieszyć. Pierwsze jesienne przymrozki na pewno nie zrobią roślinom szkody. Przeciwnie, zahartują je i przygotują do zimowania.

      W tych dniach ze szczególną uwagą śledzimy prognozy pogody. Są bardzo optymistyczne. Początek listopada ma  być z temperaturami ok. 15 st.C. Tymczasem w sklepach wciąż pełno znacznie przecenionych cebul kwiatowych do sadzenia na wiosenne kwitnienie. Kuszą, ale wiele osób zadaje sobie pytanie czy je jeszcze można sadzić. Myślę, że można, a na wypadek nagłego nadejścia mrozów warto miejsca nowego sadzenia okryć, by cebule miały czas dobrze się ukorzenić. Na wiosnę będzie frajda.