Lubiłem lipę, co nad sławnym Janem
Cień rozstrzelony zbierała pod siebie
I co rok miodu obdarzała dzbanem
Niewymyślnego w żądzach i w potrzebie.
Co była drugim poetów mieszkaniem.
Głośna słowików, szpaków narzekaniem.

                                               z „Podróży na Wschód”
                                                           Juliusz Słowacki
 
     W czasie wieczornego spaceru nagle niezwykły zapach – zakwitły lipy. Od prawieków, kiedy miejscem praktyk religijnych były święte gaje (zastąpione potem  przez budowane świątynie) lipy uznawane były za najbardziej ulubione drzewa tajemniczych bóstw.

      Później, aż do końca średniowiecza przypisywano im moce opiekuńcze. Sadzono je z okazji różnych wydarzeń ważnych dla rodzin, rodów, miejscowości czy kraju. Stąd wiele legendarnych lip w Polsce, choć tej najbardziej legendarnej lipy Jana Kochanowskiego – ojca polskiej poezji – już nie ma. Ale np. we wsi Ostrowite w pobliżu Grunwaldu podobno nadal rośnie lipa, pod którą król Władysław Jagiełło odpoczywał i sposobił się do bitwy z Krzyżakami.
      Są lipy w naszych zwyczajach ludowych, wierzeniach, w medycynie, gusłach, w literaturze i sztuce – miękkie posłuszne w obróbce drewno lipowe od zawsze cenili twórcy instrumentów muzycznych i rzeźbiarze. W Polsce chyba najbardziej znane dzieło z drewna lipowego to Ołtarz Mariacki w Krakowie. W wierszu K.I. Gałczyńskiego twórca ołtarza, Wit Stwosz tak mówi o swojej pracy:
„ Dłutkiem w słoje lipowe
i w mig: z kawałka drąga
professorowi sowę,
miłującym – gołąbka.

- A tu widzisz? Tu Maria
i Jan, i gwiazdki małe,
a te szaty wiatr targa,
bo wiatr też wystrugałem.”

     Większość krzewów ozdobnych kwitnie wiosną. Teraz obsypały się kwiatem krzewuszki, jaśminy, żylistki. Które ładniejsze? O tym można dyskutować. Które najpiękniej pachną? W tej sprawie nie może być sporu – oczywiście jaśminy, te najzwyklejsze, najstarsze, o kwiatach pojedynczych. Niestety przy tegorocznej wiośnie trudno się nimi nacieszyć – zimno nie sprzyja przebywaniu w ogrodzie, a ciągłe deszcze skracają kwitnienie. Tymczasem wiosna się kończy. Pozostaje więc mieć nadzieję na bardziej słoneczną wiosnę w przyszłym roku i zadbać o to, by za rok krzewy kwitły równie obficie.

Krzewuszka

       Zarówno krzewuszki jak i żylistki charakteryzują się  prostymi, sztywnymi pędami. Najlepszym sposobem na pobudzanie ich kwitnienia jest cięcie, które należy wykonać bezpośrednio po przekwitnięciu, bo zawiązują one pąki kwiatowe już w lecie na pędach jedno i dwuletnich. Zaniechanie cięcia powoduje, że  na starzejących się pędach co roku jest nie tylko mniej kwiatów, ale i liści.

Jaśmin

 Przystępując do cięcia zacząć od dołu,  obejrzeć sam spód krzewu i wyciąć jak najbliżej gruntu najstarsze, więc najgrubsze, zwykle mocno rozgałęzione pędy. Zostawiamy pędy młode, proste, bez rozgałęzień. Proszę się nie obawiać, że krzew zostanie przez to mocno prześwietlony. Już niebawem wypuści on dużo nowych, silnych pędów, które w przyszłym roku zakwitną. Jeśli konieczne są cięcia w górnych partiach krzewu (np. wycinanie przekwitłego rozkrzewionego fragmentu gałązki lub przycinania formujące krzew), zawsze trzeba ciąć bezpośrednio nad rozgałęzieniem lub nad pąkiem skierowanym za zewnątrz. I jeszcze jedna uwaga: trzeba to robić dobrym, ostrym sekatorem, by powierzchnie  cięcia były gładkie, bez zadziorów, bo te są dobrym miejscem do rozwoju chorób grzybowych.

     Przypominam się z wpisem z 28 listopada „Kwiaty Pomyślności”. Nie mam w ogrodzie wiśni, więc uciąłem gałązki jabłoni i śliwy. Pierwsza zakwitła śliwa. Duża radość w taki ponury, deszczowy dzień.  Kwiat pojawił się dzisiaj rano na najwyższym fragmencie gałązki - będzie wczesna wiosna? Jest mały, pewnie mniejszy niż na drzewie, ale proszę popatrzeć jaki piękny. Zdjęcie ujawnia całą jego urodę. Tego  tzw. gołym okiem się nie zobaczy. W dzień zaczęły rozkwitać następne.  

      Zastanawiam się dlaczego w ogrodach działkowych jest wyjątkowo dużo starych, zaniedbanych drzew. Myślę, że to efekt niewiedzy ich właścicieli, którym trudno uwierzyć, że właściwe cięcie i pielęgnacja nie tylko przyczynia się do zwiększania plonów owoców, ale także eliminuje owocowanie naprzemienne ( co drugi rok ). Unikając cięcia przez lata doprowadzili do tego, że w małych ogrodach stoją wielkie drzewa, które stają się dla nich utrapieniem. Ani nie da się takich drzew dobrze chronić przed chorobami, ani nie ma jak zdjąć z nich całego plonu. Dopiero po takich doświadczeniach podejmują desperackie próby naprawy wieloletnich zaniedbań i robią kolejne błędy. Takie jak na zdjęciach, które właśnie zrobiłem.      Zimowe cięcie drzew pestkowych najlepiej jest robić w lutym, kiedy miną największe mrozy. Grube konary należy odcinać blisko pnia, tuż nad zgrubieniem zwanym obrączką, tak by rana po odcięciu była jak najmniejsza. Żeby uniknąć odarcia kory czy nawet rozdarcia pnia należy podciąć gałąź od dołu i przytrzymując ją od dołu odcinać od góry. Jeżeli już zdarzy się takie odarcie kory jak na zdjęciu, nie wystarczy tego zasmarować maścią. Trzeba maksymalnie odciąć tę część bo jest to zwykłe okaleczenie drzewa, które będzie źródłem infekcji i chorób. Odcięcie powinno być z lekkim skosem, by nie zatrzymywało wody.
      Tak wykonane cięcie nie wystarczy zasmarować byle jak samą farbą emulsyjną. Trzeba to zabezpieczyć Funabenem bądź innym odpowiednim preparatem, a po wiosennym ruszeniu wegetacji  jeszcze raz sprawdzić ranę czy jest dobrze zabezpieczona – szczególnie przed wilgocią.
      Więcej szczegółowych, fachowych informacji można znaleźć na stronie poradnika: cięcie drzew owocowych. Polecam

     Każda pora jest dobra by wyjść do ogrodu i chwilę popracować. To samo zdrowie, trzeba tylko pamiętać by ubrać się odpowiednio. A nawet w grudniu jest tam co robić. Ponieważ niebawem zacznie się prawdziwa zima, również ta kalendarzowa, powinno się pobielić pnie i nasady konarów drzew owocowych. Dlaczego?       Bo podczas dużych  mrozów często jest tak, że w dzień świeci mocne słońce, pnie się nagrzewają, a nocą przychodzą tęgie mrozy. Szybki, znaczny spadek temperatury powoduje w tkance kory drzew owocowych napięcia, od których powstają długie, głębokie pęknięcia kory, a nawet drewna. Są to tzw. rany zgorzelinowe. Należy je od razu leczyć smarując np. preparatem Funaben3. Ale lepiej im zapobiegać.
     Służy temu bielenie, które chroni korę drzew przed nadmiernym nagrzaniem. W sklepach ogrodniczych jest specjalne wapno do bielenia. Zabieg powinno się wykonać przy dodatniej temperaturze w bezśnieżny i bezdeszczowy dzień. Jeśli w trakcie zimy deszcze zmyją część wapna na pniach, w lutym warto bielenie powtórzyć.

Na zdjęciu: najlepiej wykonane bielenie jest na drzewku pierwszym z prawej, bo pomalowano nie tylko pień, ale także nasady konarów – w tych miejscach bardzo często występują pęknięcia.

Więcej o bieleniu w poradniku ogrodniczym: bielenie pni drzew owocowych

     Właśnie minęły trzy lata od czasu, kiedy staliśmy się właścicielami ogrodu. Jest mały, tzw. działkowy, podobny do setek innych ogrodów działkowych, a jednak inny od pozostałych. Inny, bo nasz. Bo leży w centrum wielkiego miasta, ale w oazie zieleni, na styku z parkowym starodrzewem. Bo od domu, w którym mieszkamy dzieli go tylko dziesięć minut spaceru brzegiem urokliwej rzeki pełnej ryb, wodnej roślinności i baraszkującego ptactwa – szczególnie kaczek.

     Bo dzięki tej bliskości odwiedzamy go codziennie, prawie zawsze podczas wczesnoporannego spaceru  z psami i oczywiście często po pracy. Bo traktujemy go jak fragment naszego mieszkania – zielony salonik, w którym w wolne, ciepłe dni jemy razem śniadania, pijemy kawę, a potem odpoczywamy. Niekiedy w towarzystwie przyjaciół lub znajomych.

         Lubimy nasz ogród. Zapewnia nam codzienne kontakty z przyrodą, zmusza  do fizycznej aktywności, dostarcza drobnych radości jakie towarzyszą efektom naszych ogrodniczych wysiłków, wreszcie -  skłania bardziej niż inne zdarzenia, do refleksji nad przemijaniem. Czy Państwo zwrócili uwagę, jak szybko mijają terminy siewu, sadzenia, jak szybko przekwitają ulubione rośliny? W ogrodzie pory roku zmieniają się najszybciej.

     Czy warto o tym  pisać?  Czy warto publicznie się dzielić swoimi emocjami i doświadczeniami z zielonej enklawy? Tego do końca nie wiem, ale muszę przyznać, że dość łatwo ulegam pokusie zastawionej przez Autorów „Poradnika Ogrodniczego”, a zamieszczone na wstępie motto przywołuję jako swoje usprawiedliwienie. Będzie więc „Ogród Wrocławski”. Dlaczego ten przymiotnik? Bo piszę z Wrocławia, z miasta, które jest moją wielką dumą. Nie bez znaczenia, szczególnie w kontekście ogrodu, jest też tutejszy klimat. Tu bowiem lato się kończy najpóźniej, wiosna zaczyna najwcześniej, zaś zimy są najłagodniejsze. A jesień? Ona właśnie nastała. Na drodze do ogrodu, wśród starych parkowych drzew usypała kobierzec z liści we wszystkich odcieniach żółci i brązu. Poranny spacer do ogrodu w promieniach przebłyskującego słońca lub delikatnej mżawki dostarcza kojących wrażeń. Zapraszam.